شهرسوخته
ArrowArrow
Shadow
Slider

اولین پزشک دنیا:

تریته

نام «ایران» از واژه ایران ویج یعنی سرزمینی که آریائیان در آن سکونت دارند سرچشمه گرفته است .

آریائیان به اقوامی گفته می شد که در اطراف دریاچه مازندران در شمال سلسله جبال البرز تا جنوب شوروی و مرز چین و اطراف دریاچه سیاه ، با زندگی دامداری روزگار میگذرانیدند و از حدود پنج هزار سال پیش در اثر ازدیاد جمعیت و کاهش مرتع ، برای چرای دامهایشان بخشی به غرب رفته و اروپائیان را تشکیل داده اند و گروهی به جنوب مهاجرت کرده و در هند و ایران منتشر شدند و در مجموع تمدن ها ی آریایی را بنیاد نهادند . اقوام «آریایی» خود را «آزاده» میدانستند از این رو فرنام نام خود را «آریا» که معنی آزاده میدهد، برگزیدند . اینان قومی بسیار سخت کوش و فرهنگ ساز و مدنیت گستر بودند . از دیدگاه زبان شناسی، گویش آنان زبانی بود که امروز زبان هند و اروپایی نامیده می شود که بعدها تکمیل تر شد سانسکریت نامیده شد که ریشه زبانهای لاتین ، اروپایی ، انگلیسی ، آمریکایی و هندی می باشد .

goshtasb

واژه پزشک از ریشه واژه ایران باستان « بنیشه زو Baeshazu » است که در زبان پهلوی به بزشک و امروزه به واژه «پزشک» تغییررویش یافته است . بنیشه زویا پزشک مفهوم « آسیب زدا » دارد . واژه « مار » به مفهوم جست و خیز و چالاکی است و چون ایرانیان « مار » را همواره سالم و با جست و خیز مشاهده میکردند این نام را بر این موجود گذاردند و کسی را که به کسالت دچار می شد « بیمار » یعنی بدون جست و خیز نامیدند و بیمارستان را جایی میدانستند که پزشکان با تدابیر بایسته و درمانهای لازم این جست و خیز را به بیمار باز می گردانیدند . در عین حال واژه بیمار از دو بخش« بیم » و « آر » نیز درست شده است که فرد بیمار را از افراد سالم جدا مینماید و همه افراد سالم را بر آن میدارد که از بیمار ،خود را جدا نگاه دارند و کلمه بیمه نیز از این واژه سرچشمه گرفته است .

تاریخ گویای این راستی است که نیاکان با فرو شکوه ما ایرانیان ، از نخستین ملتهایی بوده اند که خردمندانه به جهان نگریسته و با شناخت انسان و طبیعت به بسیاری از رازها پی برده و به دانش پزشکی دسترسی یافته اند . به گونه ای که در اسناد ایران باستان به پنج دسته پزشک 1- « اشو بئشه زو» یا روان پزشک و پزشکان انرژی درمان . 2- « مانتره بئشه زو» یا کارد پزشک یا جراح 3- « داتوبئیشه زو» یا گیاه پزشک 5- MAMNTRA.B پزشک بهداشت . 5- « کرته بئشه زو » یا داد پزشک یا پزشک قانونی اشاره مینماید که از باستانی ترین زمان تاریخ در ایران به امر بهداشت و درمان بیماران اشتغال داشته اند .

در کتابها و اسناد ایران باستان به پزشکی به نام Treata اشاره می شود که نخستین پزشکی است که در تاریخ اسطوره ای ایران از حدود بیش از پنج هزار سال پیش ، کارد بدست گرفته و به جراحی پرداخته و در این سرزمین مکتب پزشکی « SAENAMARAGHA سئنه مرغه » که باستانی ترین مکتب پزشکی در ایران و شاید در جهان بوده است را بنیاد نهاده است. بطوریکه همه پژوهشگران بر این باورند که واژه انگلیسی Treatment نیز از نام پرافتخار این پزشک ایرانی آریایی برخواسته است. فردوسی که سر چشمه داستانهای اسطوره ای شاهنامه را از روی نامه های باستان به ویژه خداینامک برگزیده است ، این مکتب پزشکی اوستایی را به مکتب سیمرغ تغییر نام داد و بر این باور بود که پیروان این مکتب از نخستین کسانی بوده اند که برای اولین بار در جهان « رستم » را با عمل جراحی « رستم زایی » از شکم مادر یعنی رودابه پیروزمندانه خارج نموده اند ، بطوریکه مادر این پهلوان ایرانی نیز سالم مانده است.

در اوستا آمده است که اولین طبیب تریته (Thrita) پدر گرشاسب پهلوان بوده، این مرد کسی است که برحسب عقیده زرتشتیان مرض و مرگ و زخم نیزه و تب سوزان را از تن ها برطرف مینموده است. گشتاسب پادشاه کیان و حامی زرتشت طبیب بزرگ که در طب زرتشت به نام تراتونا ( Thraetaona) است کسی است که در حقیقت مخترع علم طب و کشنده روح خبیث است که انگره مینو باشد، بعلاوه دهنده هوم و سازنده تریاق نیز میباشد.

در وندیداد باب بیستم در فقره اول و دوم آمده است: “زرتشت از اهورامزدا سوال کرد کیست در میان دانایان و پرهیزگاران و توانگران و پیشوایان که تندرستی دهنده و باطل کننده جادو و زورآور که بیماری و مرگ و زخم نیزه پران و گرمای تب را از تن مردم قطع کرد؟” اهورا مزدا در پاسخ فرمود “ای سپیتمان زرتشت، تریته در میان مردم و پرهیزگاران و پیشوایان اولین فردی است که تندرستی دهنده و باطل کننده جادو و زورآور که بیماری را و مرگ و زخم پران و گرمای تب را از تن مردمان دور نماید”.

در فقره سوم آمده است که: تریته طبیب برای درمان تجسس کرد و از فلزات درمان برای مقابله با درد و مرگ بی هنگام و سوختن و تب و سردرد و تب لرزه و مرض آژانه و بیماری اژهوه و بیماری پلید و مارگزیدن و بیماری دورکه و بیماری ساری و نظر بد و گندیدگی و کثافت که اهریمن در تن مردم آورد، بدست آورد (شرح این بیماریها در فصل مربوط خواهد آمد). بعلاوه در کتب مقدس زرتشتیان آمده است که “اهورامزدا کاردی مرصع به تریته عنایت کرد تا با آن عمل جراحی انجام دهد”. از آن گذشته تریته از خواص گیاهان دارویی و عصاره و فشرده آنها اطلاع داشته است.

به هر حال معروف چنین است اول فردی که به درمان و تداوی بیماران پرداخته تریته است که آریانها مخصوصا هندیها او را خوب میشناختند و دستورهایش را در کشور آریان پیروی مینمودند. در فروردین یشت فقره ۱۳۱ آمده است که” فروهر پاک دین فریدون از خاندان آبتین را میستاییم از برای ایستادگی بر ضد گری و تب سرد”. اما کلمه ترتیا که هندیان از آن یاد مینمایند و در اوستا به نام تریته آمده، بنظر میرسد همان فریدون است. مقصود آن است که ایران باستان همانند جمیع ملل و کشورها یک پدر یا رب النوع طب یا بهتر بگوییم، نماینده درمان بخش و بهبود داشتند و همانطور که اسقلبیوس در یونان و ایمهوتپ در مصر بوده در ایران نام فریدون میباشد. غیر از تریته نام دو تن در تاریخ پزشکی ایران باستان (دوران اول آریاییها) پس از تریته دیده میشود یکی”یما” Yema و دیگری “تراتا اونا ” Thraetaona سابق الذکر اولی توانسته است که بیماران مبتلا به امراض پوستی و استخوانی و دندانی را از افراد سالم مجزا دارد و دومی چنانکه گفته شده ستاره شناس و سازنده هوم و تریاق نیز میباشد (از یادداشتهای مرحوم پورداود و رساله آقای دکترسهراب خدابخشی).

در اینجا یک خبر از شاهنامه را درج مینماییم و آن میرساند که پیدایش دانش و هنر پزشکی را از جمشید دانسته و او را چنانکه در ذیل خدماتش در اوستا آمده است، ضمن کارهای بزرگ جمشید فرموده است:

دگر بویهای خوش آورد باز

که دارند مردم به بویش نیاز

چو بان و چو کافور و چون مشک ناب

چو عود و چو عنبر چو روشن گلاب

پزشکی و درمان هر دردمند

در تندرستی و راه گزند

همان رازها کرد نیز آشکار

جهان را نیامد چنو خواستار

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
  • آخرین ویرایش در جمعه, 24 خرداد 1398 ساعت 12:19
  • اندازه قلم
محتوای بیشتر در این بخش: « شهرسوخته

درباره ی ایران مدلاین

IranMedline

باسلام مدیریت سایت ایران مدلاین با هدف دستیابی آسانتراطلاعات طبی/بهداشتی برای همگان ، بویژه پزشکان و پیراپزشکان ، اقدام به انتشاراین سایت نمود. سایت کنونی که بدنبال تغییرات کلی واساسی برمبنای توصیه ها و پیشنهادات شما عزیزان دستخوش دگرگونی وسیعی شد، حاصل ساعتها تلاش گروه طراحی ، نویسندگان، هنرمندان وپزشکان همکارسایت رابه شما جویندگان علم ودانش ارائه می دهد. معهذا بازهم درانتظار نظرات همه شما هستیم.هدف اصلی سایت، ارائه اطلاعا ت جامع علوم پزشکی و بهداشت و تمام شاخه های وابسته به آن می باشد.لذا استدعا داریم هرگونه کمبودی دراین زمینه رابه ما یادآوری نمائید.

متاسفانه سایت کاملی که تمامی اطلاعات موردنیازشما رادرزمینه علوم پزشکی و حرف وابسته فراهم نماید به زبان فارسی موجودیت نیافته بود، وجهت دستیابی به موضوعات مورد نظرلازم بود تمامی سایتهای فارسی /غیرفارسی راجستجو کنید تا شاید برحسب تصادف به اطلاعات موردنظرتان دسترسی بیابید.